زندگی شغلی و انواع آن، چگونه مسیر شغلی مناسب برای خود طراحی کنیم؟

زندگی شغلی

زندگی شغلی به مقطعی از زندگی هر فردی گفته می‌شود که مهم‌ترین دغدغه و مسئولیتش در آن دوران، انجام دادن وظایف شغلی و سعی و تلاش در راستای پیشرفت و ارتقای شغلی است. بسیاری از افراد هنگامی‌که می‌خواهند وارد دوران زندگی شغلی خود شوند آگاهانه و بر اساس معیارهای منطقی و واقع‌بینانه این مسیر را انتخاب نمی‌کنند و تنها بر اساس نیازهای بازار کار یا کسب درآمد هرچند اندک در شغلی مشغول به کار می‌شوند. بدون اینکه در نظر بگیرند این جایگاه شغلی تا چه حد با توانمندی، مهارت‌ها، استعدادها و ویژگی‌های شخصیتی آن‌ها در تناسب است.

انسان‌ها بعد از عبور از مراحل مختلف زندگی وارد مرحله‌ی مهمی به نام زندگی شغلی می‌شوند و بدون اغراق بیشترین ساعات عمر خود را در این دوران سپری می‌کنند. اما چه اتفاقی می‌افتد که این دوران مهم و تأثیرگذار برای برخی از افراد تا این حد سخت و طاقت‌فرسا می‌شود؟ چرا اغلب مردم از شغلشان ناراضی هستند؟ چرا بعد از مدت‌زمان کوتاهی شور و اشتیاق اولیه‌ی آن‌ها فروکش می‌کند؟ پاسخ به تمام این سؤال‌ها را شاید بتوان این‌گونه داد که آن‌ها آگاهی مطلوبی نسبت به انواع زندگی شغلی ندارند. درنتیجه نمی‌توانند مسیر شغلی مناسبی را برای خود ترسیم کنند.

همه‌ی افراد مشغول به کار در سراسر دنیا به یکی از چهار مدل زندگی شغلی تعلق دارند. این چهار حالت عبارت‌اند از: کارمندی، خویش‌فرمایی، کارفرمایی و سرمایه‌گذاری. برای کسب موفقیت در هر یک از انواع زندگی شغلی شما نیازمند دانش و مهارت‌های لازم و کافی هستید. پس بدون شک پیش از انتخاب و تصمیم‌گیری درباره‌ی ورود به هر مسیر شغلی باید با انواع و ویژگی‌های زندگی شغلی آشنا شوید.

انواع زندگی شغلی

زندگی شغلی به سبک کارمندی

افراد متعلق به این گروه برای دیگران کار می‌کنند و به ازای کار انجام‌شده دستمزد می‌گیرند. با توجه به قراردادی که بین طرفین بسته می‌شود این درآمد می‌تواند روزانه، ماهانه یا به هر شکل دیگری که توافق کرده‌اند، باشد. اینکه شما یک کارگر ساده روزمزد باشید یا یک کارمند عالی‌رتبه در یک سازمان دولتی یا خصوصی هیچ فرقی نمی‌کند. به‌هرحال نوع زندگی شغلی شما مدل کارمندی است. افرادی که این سبک زندگی را انتخاب می‌کنند افرادی منظم و تابع قوانین و مقررات هستند. با سلسله‌مراتب اداری مشکلی ندارند و تابع آن هستند. قادرند خود را تحت کنترل دیگران قرار دهند و مهم‌ترین ارزش  برای آن‌ها داشتن امنیت شغلی است.

در این سبک افراد توانایی‌ها و مهارت‌های خود را به ازای دریافت درآمدی مشخص در اختیار یک سازمان دولتی یا خصوصی قرار می‌دهند. درواقع فرد استخدام‌شده دغدغه‌ی ضرر و ریسک کارفرما را ندارد و به دنبال یک زندگی مطمئن و بدون ریسک است حتی اگر از سطح رفاه بالایی برخوردار نباشد. به‌عبارت‌دیگر می‌توان چنین گفت که این اشخاص نیاز به قدرت و پیشرفت بالایی ندارند و ترجیح آن‌ها داشتن زندگی آرام، منظم و مطمئن است.

زندگی شغلی به سبک خویش‌فرمایی

زندگی شغلیاین نوع از زندگی شغلی در کنار تمام خوبی‌ها و وجوه مثبتی که دارد سختی‌ها و دردسرهای خاص خودش را نیز دارد. کسانی که برای خودشان یک کسب‌وکار مستقل راه می‌اندازند یا به‌قول‌معروف شغل آزاد دارند در این گروه جای می‌گیرند. اصطلاحا این گروه از افراد خودشان، آقای خودشان هستند. فرد با اختیار و اراده‌ی خویش حرفه‌ای را برای خود برمی‌گزیند و مسئولیت تمام و کمال آن بر عهده‌ی خودش است. کسب‌وکار آن‌ها حول محور یک یا دو نفر می‌چرخد و به‌شدت به حضور فرد متکی است. به‌گونه‌ای که اگر آن اشخاص نباشند کسب‌وکار دیگر تعطیل‌شده یا رشد و پیشرفتی اتفاق نمی‌افتد. پس همیشه هم همه‌چیز گل‌وبلبل نیست. به هر دلیلی اگر صاحب کسب‌وکار قادر به کار کردن نباشد حتی برای یک مدت‌زمان کوتاه، باید قید درآمد و سود را باهم بزند.

به‌طور خلاصه این گروه از جامعه نه کاملا ویژگی‌های کارآفرینان را دارند که با ترسیم یک‌ چشم‌انداز باانگیزه‌ی قوی حتی بدون سرمایه و تحمل ریسک بالا، فعالیت‌های خود را در سطح وسیع‌تری انجام دهند نه ویژگی‌های سبک زندگی شغلی کارمندی که حاضر شوند زیر سلطه‌ی کسی بروند و پذیرای مقررات و سلسله‌مراتب اداری باشند.

 

به‌طور مثال یک پزشک زمانی که در بیمارستان مشغول به کار است و ازآنجا حقوق دریافت می‌کند در زمره‌ی زندگی شغلی کارمندی است. ولی هنگامی‌که در مطب شخصی خودش فعالیت می‌کند و درآمد شخصی دارد زندگی شغلی خویش‌فرمایی دارد. یا به‌عنوان مثالی دیگر معلم تا زمانی که در مدرسه تدریس می‌کند و از اداره‌ی آموزش‌وپرورش حقوق می‌گیرد، زندگی شغلی کارمندی دارد ولی اگر در هفته تعدادی شاگرد خصوصی داشته باشد و از این طریق کسب درآمد کند در چنین حالتی زندگی شغلی او به سبک خویش‌فرمایی است.

زندگی شغلی به سبک کارفرمایی

این سبک از زندگی شغلی آرزوی دیرینه‌ی بسیاری از افراد است. رسیدن به جایگاهی که دیگران برای شما کار کنند. حال ممکن است از خودتان بپرسید که تفاوت زندگی شغلی کارفرمایی و خویش‌فرمایی در چیست؟ 

در سبک خویش‌فرمایی سیستم و مجموعه‌ای وجود ندارد و همه‌چیز وابسته و متکی بر فرد یا همان مالک است. اما در مدل کارفرمایی ساختار و سیستم مشخصی وجود دارد و برای انجام شدن کار و کسب درآمد الزاما نباید فرد حضورداشته باشد، به این سبک از مدل کسب‌وکار کارآفرینی نیز می‌گویند.

یکی دیگر از تفاوت‌های کارآفرینان با سبک خویش‌فرمایی این است که رشد و پیشرفت در کارآفرینی به‌سرعت اتفاق می‌افتد درحالی‌که در گروه مقابل ممکن است حتی بعد از گذشت ۵ سال پیشرفت چشمگیری حاصل نشود. علاوه بر این کارآفرینان فقط کار نمی‌کنند که بازدهی سرمایه‌ی خود را بالا ببرند. آن‌ها هرگز تمایلی به انجام کارهای متداول و معمولی بدون خلاقیت و نوآوری ندارند. کارآفرین باوجود تمام موفقیت‌هایی که به دست می‌آورد همواره در پی یافتن کالاهای جدید، روش‌های جدید، مشتریان جدید و بازارهای جدید است. درحالی‌که در خویش‌فرمایی صرفا از روش‌های رایج و معمول تقلید می‌کنند تا به کسب درآمد برسند.

سبک کارفرمایی یا کارآفرینی

کارآفرینی نوعی سبک و الگوی متفاوت برای زندگی کردن است. کارآفرینی فقط یک سبک زندگی شغلی نیست. بلکه یک سبک زندگی، سبک تفکر و یا حتی یک فرهنگ است. باوری که افراد را به سمت متفاوت بودن سوق می‌دهد. آن‌ها به دنبال تغییر دنیا، اصلاح تفکر و ارزش‌آفرینی در تمام ابعاد زندگی هستند. آن‌ها می‌خواهند با کسب‌وکارشان بر زندگی دیگران تأثیرگذار باشند. سبک زندگی شغلی کارآفرینی یعنی قدم گذاشتن در مسیری توأم با هیجان، ریسک، تغییر، فرصت طلبی، خلاقیت، پیروزی و شکست‌های پی‌درپی است. اما در مدل خویش‌فرمایی، هدف تنها امرارمعاش و داشتن یک کسب‌وکار مستقل است و وسعت بازارها در مدل خویش‌فرمایی محدود و به‌اندازه‌ی زندگی شغلی کارفرمایی نیست. 

زندگی شغلی به سبک سرمایه‌گذاری

در این مدل از زندگی شغلی شما نیازمند دانش و اطلاعات تخصصی و روحیه‌ی متفاوتی هستید. چراکه قرار است سرمایه برای شما کار کند. باید قادر باشید فرصت‌های سرمایه‌گذاری جدید را در موقعیت‌های مختلف تشخیص دهید و درست و به‌موقع اقدام کنید.

به‌طور مثال افرادی که سهام یک شرکت یا بیمارستان را می‌خرند یا نویسنده‌ای که کتابی را تألیف و منتشر کرده و بارها تجدید چاپ‌شده است.

طراحی مسیر شغلی مناسب و مهارت‌های موردنیاز آن

زندگی شغلیهمان‌طور که در جریان هستید وارد شدن به هر یک از انواع زندگی شغلی بدون چالش نخواهد بود. هر مسیر شغلی را که بخواهید برای خود متصور شوید و برای آن برنامه‌ریزی کنید باید مسئولیت تمام فراز و نشیب‌های آن را بپذیرید. اما به این نکته توجه داشته باشید که در هر شغلی مهارت‌هایی وجود دارد که باید در طول اشتغال به آن برای دستیابی به آن‌ها نهایت سعی و تلاش خود را انجام دهید. چراکه در این صورت کیفیت عملکرد شغلی شما به‌طور مؤثری افزایش می‌یابد و هم با سرعت بیشتری به نتایج مطلوب سازمان می‌رسید و بقای خود را در سازمان تضمین می‌کنید. 

اما این مهارت‌های شغلی شامل چه مواردی می‌شوند:

  • توانایی تصمیم‌گیری مستقل
  • توانایی حل مسئله
  • توانایی تفکر خلاق 
  • توانایی برقراری ارتباط مؤثر با دیگران
  • توانایی خودشناسی و خودآگاهی
  • توانایی کنترل تکانه‌ها
  • توانایی کنترل و مدیریت تنش و بحران

ناگفته نماند که فقدان هر یک از این مهارت‌ها در زندگی شغلی پیامدی جزء بی‌انگیزه شدن، اقدام بر ترک شغل، خستگی و فرسودگی، افت عملکرد و بی‌علاقه شدن نسبت به شغل در پی نخواهد داشت.

چگونه مسیر شغلی مناسب خود را طراحی کنید؟

قرار گرفتن در مسیر شغلی مناسب، دنیا را برای شما تبدیل به‌جای بهتری می‌کند. انتخاب مسیر شغلی مناسب همچون یک سفر است که ایستگاه اول آن خودشناسی است. یعنی کشف استعدادها، توانمندی و مهارت‌ها و ویژگی‌های شخصیتی شما که احتمالا تابه‌حال اهمیت چندانی برای شما نداشته اند. بعدازآن دیگر به‌طور جدی وارد پروسه‌ی انتخاب شغل می‌شوید و قرار است خود را در مناسب‌ترین و سازگارترین شرایط ممکن با خودتان قرار دهید.

انتخاب مسیر شغلی مناسب به معنای این است که بدانید در چه شغلی می‌توانید همیشه متعهد و  پر از شور و اشتیاق باشید؟ چه شغلی خلاقیت شما را برمی‌انگیزد؟ چه‌کاری است که از انجام دادن آن لذت می‌برید؟ این موقعیت شغلی با کدام استعدادها و ویژگی‌های شخصیتی‌تان تطابق دارد؟ اگر پول برایتان اهمیتی نداشت حاضر بودید چه‌کاری انجام دهید؟ علاوه بر تمام موارد ذکرشده مقاله‌ی «چگونه برای مسیر شغلی خود برنامه‌ریزی داشته باشیم؟» اطلاعات کامل و مفصلی را در این رابطه به شما می‌دهد تا دیگر هیچ ابهامی در ذهنتان باقی نماند و بدون اضطراب و سردرگمی وارد فصل تازه‌ای از زندگی‌تان شوید. 

مسیر شغلی پیشنهادی شما چیست؟

حال که با انواع زندگی شغلی آشنا شدید فکر می‌کنید کدام سبک از زندگی شغلی با شما در تناسب است؟ فکر می‌کنید در کدام مدل زندگی شغلی می‌توانید با تأثیرگذاری بیشتری عمل کنید؟

احتمالا اغلب افراد زمانی که قصد دارند مسیری را برای زندگی شغلی خود ترسیم کنند، گمان می‌کنند بهتر است ابتدا از سبک کارمندی شروع کنیم و برای دیگران کار کنیم تا بتوانیم در این مسیر به چم‌وخم کار آشنا شده و تجربه کسب کنیم. بدیهی است که این نوع از زندگی شغلی به دلیل امنیت بالاتری که دارد و اینکه ریسک و چالش عجیب‌وغریبی را تجربه نمی‌کنید فرصت مناسبی است تا اطلاعات خود را افزایش داده و حیطه‌ی ارتباطتان را گسترش دهید. 

بعدازآن که به فکر راه انداختن یک کسب‌وکار کوچک و شخصی برای خودشان می‌افتند تا قدری با چالش‌های پیش رو کلنجار روند و یاد بگیرند یک کسب‌وکار چطور پا می‌گیرد؟ و به چه امکانات و ابزارهایی نیاز دارد؟ سپس ممکن است در خود این آمادگی را ببینند که یک سیستم تشکیل دهند و عملا تبدیل به یک کارآفرین شوند و در مرحله‌ی آخر هم با پول‌هایی که از سر و کولشان بالا می‌رود به عنوان سرمایه‌گذار در کسب‌وکارهای دیگران سرمایه‌گذاری کنند.

این را به خاطر داشته باشید که قرار گرفتن در هر یک از انواع زندگی شغلی سختی‌ها و مشکلات خاص خودش را دارد. هر کاری احتیاج به دانش، تخصص، توانمندی و مهارت‌های ویژه ای دارد. فارغ از همه ی این ها شاید تیپ شخصیتی شما هیچ تناسبی با زندگی شغلی انتخابی‌تان نداشته باشد. باید در این مسیر صبور باشید. دست از تلاش و یادگیری برندارید تا صاحب مناسب ترین مسیر و زندگی شغلی شوید. 

دسته بندی : استخدامی و شغلی, منابع انسانی

مطالب مرتبط

عضویت در خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه ایمیل خود را وارد کنید.

تازه‌های امروز

آزمون‌های مرتبط با این پست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست