منظور از کار تیمی اثربخش چیست؟ ویژگی‌ها، موانع و مزایا کار تیمی اثربخش

آیا تابه‌حال فکر کرده‌اید که چطور بعضی از گروه‌های کاری، کار تیمی موفقی دارند، ولی برخی گروه‌ها در کار تیمی خود دارای عملکرد ضعیفی هستند؟ در کار تیمی اثربخش، تلاش و کوشش مشترک اعضا یک گروه در جهت دستیابی به یک هدف مشترک یا انجام یک کار به‌بهترین نحو ممکن و کارآمدترین شیوه است. این مفهوم در بعدی وسیع‌تر به یک تیم اطلاق می‌گردد که در آن گروهی از افراد وابسته به همدیگر هستند و باهم در جهت رسیدن به یک هدف مشترک همکاری می‌نمایند. چراکه اهمیت کار تیمی و تأثیرات مثبت آن می‌تواند بر عملکرد تک‌تک اعضای تیم و درنهایت کل فضای کار تأثیرگذار باشد.

قطعاً انجام کار تیمی اثربخش در تمامی مشاغل امکان‌پذیر است. در دنیای پیشرفته و نوین امروزی کار تیمی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در گذشته و در دوره صنعتی، بیشتر مشاغل و صنایع توسط چندین شخص در خط تولید انجام می‌شدند و آن‌ها تمام روز تنها یک کار را انجام می‌دادند و کار تیمی به اندازه امروز اهمیت چندانی نداشت. بدین سبب امروزه تمام دستاوردهای بزرگ و حائز اهمیت، نتیجه این همکاری‌ها و تلاش‌های کار تیمی هستند.

بنابراین اگر نتوانید به‌عنوان بخشی از کار تیمی فعالیت داشته باشید و وظیفه خودتان را به‌خوبی انجام دهید، حتی اگر هم در کارتان بهترین باشید، هرگز نمی‌توانید به موفقیت‌های بزرگ دست یابید. زیرا هر فردی دارای استراتژی‌ها، ایده‌ها و مهارت‌های خاصی است که در کار خودش می‌تواند از آن‌ها استفاده نماید. اما وقتی‌که چندین نفر با ایده‌ها، مهارت‌ها و نگرش‌های متفاوت در کنار یکدیگر به‌صورت یک تیم شروع به کار می‌نمایند، دستاوردهایی به مراتب بزرگتر و جدیدتر ایجاد خواهد شد که هیچ‌گاه در کار انفرادی نمی‌توان به آن‌ها دست یافت. درنتیجه فعالیت در گروه موجب رشد و کسب تجارب جدید خواهد شد و با این حال هرگز نمی‌توان اهمیت آن را نادیده گرفت.

کار تیمی اثربخش یعنی چه؟

عموم مردم فهم درستی از کار تیمی ندارند و هرگاه چند نفر را ببینند که باهم مشغول کار مشخصی هستند، فورا آن‌ها را تیم تلقی می‌نمایند. این تصور چندان کار درستی نیست که هر جمعی را تیم بدانیم. تیم شامل تعدادی از افراد دارای مهارت‌های خاص است که کار یکدیگر را تکمیل می‌نمایند و هدف واحدی دارند که همگی به‌صورت یکپارچه برای آن هدف درحال تلاش هستند.

کار تیمی تلاش همدلانه‌ای است که افراد یک تیم برای دستیابی به هدف گروه انجام می‌دهند و تمام توان خود را برای تحقق اهداف تیم به‌کار می‌گیرند. در کار تیمی صرفاً نیازی به حضور فیزیکی و دسته‌جمعی اعضای تیم در کنار یکدیگر نیست. زیرا گاهی امکان دارد که افراد یک تیم به‌صورت دورکاری یا مجازی باهم همکاری داشته باشند. بدین سبب در کار تیمی بحثی که حائز اهمیت است، تلاش همگانی برای تحقق هدف تیم بوده تا آن را به‌درستی به اتمام برسانند.

کار تیمی اثربخش زمانی انجام می‌گردد که مهارت‌های اعضای گروه در اختیار کل تیم قرار بگیرد

معمولاً افراد نقش‌های متفاوتی در تیم برعهده دارند، اما مهارت‌های مختلف افراد تکمیل‌کننده کار یکدیگر است. به‌طورکلی تلاش همه‌ی اعضای تیم موفقیت کلی تیم را سبب می‌شود. بنابراین حتما برای داشتن تیمی موفق باید برخی اصول را به جدیت رعایت نماییم. همان‌طورکه گفتیم اولین اصل در داشتن تیمی موفق داشتن هدف واحد است. سپس داشتن مسئولیت‌پذیری و اعتماد به یکدیگر از دیگر اصول اساسی داشتن یک تیم موفق است. بدین‌جهت افراد تیم برای موفقیت باید حس مسئولیت‌پذیری داشته باشند و وظایف خود را به نحواحسن انجام دهند. همچنین باید فضای تیم به‌گونه‌ای باشد که اعضای تیم با ایجاد روابط سالم بتوانند حس اعتماد به همدیگر را به مرور زمان تقویت نمایند و بتوانند با یکدیگر کار تیمی اثربخش و موفقی را تجربه کنند.

اما زمانی یک تیم می‌تواند انتظار موفقیت را داشته باشد که هریک از اعضا باتوجه به توانمندی‌هایی که دارند در نقش و جایگاه درست خود قرار بگیرند. تست نقش‌های تیمی بلبین همچون راهنمایی معتبر به شما در این مسیر کمک خواهد کرد تا شاهد بالاترین اثرگذاری از هریک از اعضا باشید.

ورود به تست نقش‌های تیمی بلبین Belbin

۵ مزیت مهم کار تیمی اثربخش

افراد بسیاری بر این باور هستند که موفقیت شغلی آن‌ها تنها تابع درستی از عملکردهای شخصی آن‌ها است. این باور و عقیده از سرنوشت خود موجب شده تا محیطی در سازمان‌ها و شرکت‌ها ایجاد گردد که همکاران برای جلو افتادن از یکدیگر و رسیدن به مقامی بالاتر از هم، اطلاعاتشان را از هم مخفی نگاه داشته و از کسی تقاضای کمک نکنند. اما باید بدانید که این تنها راه رسیدن به موفقیت نیست. درواقع، هنگامی می‌توانید پیشرفت بیشتری داشته باشید که بدانید چگونه از همکاران خود برای گرفتن اطلاعات استفاده نمایید و به اتفاق هم برای یک هدف مشترک تلاش کنید.

۱ـ سرعت بخشیدن به انجام امور

زمانی‌که پروژه بزرگی را برعهده گرفته‌اید و می‌خواهید آن را به‌صورت انفرادی به پایان برسانید، بسته به نوع پروژه به زمان نسبتاً طولانی نیازمند هستید. اما اگر همان پروژه را به‌طور تیمی انجام دهید قطعاً شاهد صرفه‌جویی قابل توجهی در زمان خواهید بود و پروژه در زمان به‌مراتب کمتری به پایان می‌رسد. در کار تیمی مهم نیست که هوش یا مهارت شما در چه اندازه است، وقتی‌که با اعضای تیمتان کار کنید خیلی زودتر به نتیجه خواهید رسید و کارها خیلی سریع به پایان می‌رسند.

ممکن است در ابتدا به‌خاطر اطمینان از درست انجام شدن کارها کمی زمان از دست بدهید ولی اگر با همان تیم مشخص به فعالیتتان ادامه دهید به‌مرور زمان و با هماهنگی‌های به‌ وجود آمده در بین اعضای گروه شاهد انجام کارها در کوتاه‌ترین زمان ممکن خواهید بود.

مطلب مرتبط: چرا در کار تیمی شکست می‌خوریم؟

۲ـ بهبود کیفیت عملکرد کارکنان

به‌طورطبیعی هر مدیری برای انجام پروژه‌های مختلف راه‌وروش‌های مخصوص به خود را دارد. مدیران باید با تعیین راهبردها وظایف و مسئولیت‌ها را به‌درستی در بین اعضای تیم خود تقسیم نمایند. با این کار اعضای تیم با تخصص و مهارت‌هایی که دارند پروژه را در زمان مشخص و با کوچک‌ترین اشتباه انجام می‌دهند. مدیران با این کار موجب افزایش روحیه کار تیمی در اعضای تیم خود می‌شوند و زمینه را برای بهبود سطح مهارت‌ها و پیشرفت اعضای گروه خود فراهم می‌آورند.

در فرآیند کار تیمی اثربخش ارزیابی‌های دوره‌ای که از اعضای تیم انجام می‌گیرد، سبب پیشرفت اعضا می‌شوند. بهترین راه برای ارزیابی هر فردی قرار گرفتن وی در یک تیم است. چراکه این کار باعث می‌گردد تا عملکرد فرد توسط دیگر اعضای تیم نقد شود و شخص با آگاهی از اشتباهات خود در فکر جبران و اصلاح عملکرد خود برآید.

۳ـ افزایش اعتماد و برقراری روابط سازنده میان اعضا

هنگامی‌که بحث از کار تیمی اثربخش صورت بگیرد، غیرممکن است که از اعتماد حرفی به میان نیاید. اعتماد کلید اصلی روابط سازنده در گروه‌های مختلف است. یعنی با اعتماد به یکدیگر است که می‌توان یک هدف را در یک تیم دنبال نمود. وقتی افراد در یک تیم به یکدیگر اعتماد می‌کنند و برای یک هدف واحد تلاش می‌نمایند بدون‌ شک آگاهی بیشتری از روند انجام کارها به‌دست می‌آورند.

اعتماد موجب ایجاد روابط دوستانه خوبی میان اعضای تیم خواهد شد. حتی به‌دنبال آن محیط کاری مناسبی تشکیل می‌گردد که افراد تیم در آن احساس راحتی می‌کنند. وقتی روابط در بین اعضای تیم در سایه اعتماد خوب و دوستانه باشد، افراد به‌راحتی می‌توانند نظرات و ایده‌های خود را با همکاران خود درمیان بگذارند و ترسی از قضاوت نداشته باشند. به این ترتیب اعتماد باعث می‌شود که افراد در محیط کار خود احساس امنیت و آرامش داشته باشند و چنین شرایطی به بهبود راندمان شرکت‌ها کمک بسزایی می‌نماید.

مطلب مرتبط: ۱۸ مهارت ارتباطی مؤثر در محیط کار که شما را به موفقیت شغلی می‌رساند

۴ـ افزایش خلاقیت و نوآوری

بدون شک زمانی‌که افراد در یک تیم با یکدیگر کار می‌کنند و هدف واحدی را برای موفقیت دنبال می‌نمایند، در هنگام مشکلات نیز همگی باهم درصدد رفع آن برمی‌آیند. اعضای تیم با هم‌فکری در مورد مشکل خاصی که با آن روبه‌رو می‌شوند به راهکارهای مختلفی دست پیدا می‌کنند. سپس هر کدام از راهکارها در بین افراد تیم بررسی گردیده و بهترین راه برگزیده می‌شود. بدین‌ گونه است که کار تیمی اثربخش موجب افزایش خلاقیت و نوآوری کارمندان می‌گردد.

توجه داشته باشید که برای دستیابی به کارکنان خلاق صرفاً نیازی به استخدام افراد خلاق نیست. امروزه شرکت‌های بزرگ و موفق در دنیا برای پروژه‌های مختلف خود رو به تیم‌سازی آورده‌اند و با تشکیل تیم‌های بزرگ و کوچک و تفویض اختیارات به اهداف خود می‌رسند. در این روند خبری از روش‌های سنتی رئیس محور نبوده و همه با همدیگر برای یک هدف کار می‌کنند.

مطلب مرتبط: چرا خلاقیت مهم‌ترین مهارت برای موفقیت کسب‌وکارهاست؟

۵ـ افزایش سازگاری و انعطاف‌پذیری در کار تیمی اثربخش

داشتن انعطاف‌پذیری در بین کارمندان می‌تواند مزیت‌های متعددی داشته باشد. با انجام دادن کار تیمی اعضای تیم از وظایف و تخصص‌های یکدیگر آگاهی پیدا می‌کنند. به‌طوری‌که آن‌ها می‌توانند بخشی از مهارت‌های همدیگر را یاد بگیرند و در موارد موردنیاز با انعطاف‌پذیری بالا عملکرد مناسبی داشته باشند. امروزه شرکت‌های مختلف به‌جای اینکه یک پروژه را به یک فرد بسپارند، آن را به یک تیم واگذار می‌نمایند.

به‌عنوان مثال تیم طراحی خودرو شامل افرادی است که هر یک بخش‌های مختلف خودرو ازجمله موتور، کابین، جلو پنجره و … را طراحی می‌کنند. با این کار اگر مشکلی در یک بخش به‌وجود آید بقیه اعضای گروه کمک می‌کنند تا مشکل ایجاد شده، رفع گردد. به‌طورکلی کار تیمی اثربخش موجب می‌شود که اعضای تیم در شرایط سخت و مشکلات از انعطاف‌پذیری مناسبی برخوردار باشند.

چه موانعی بر سر راه کار تیمی اثربخش وجود دارد؟

در سال‌های اخیر که ضرورت تشکیل تیم‌های کاری بر همگان واضح شده است، بسیاری از سازمان‌ها حرکتی رو به جلو به‌سوی آن داشته‌اند. ولی در زمانی اندک ناکارآمدی خود را در دست یافتن به آن برتری به‌طورواضح مشاهده کرده‌اند. شاید بتوان گفت علت اصلی شکست اکثر سازمان‌ها بی‌اعتمادی اعضای تیم نسبت به یکدیگر است. این کار موجب از دست رفتن تعهد گروهی و درنتیجه باعث ازبین رفتن روحیه مسئولیت‌پذیری خواهد شد. هنگامی‌که تیم مسئولیت‌پذیر نباشد به اهداف تیم توجه نخواهد کرد و هدف‌های فردی بر هدف‌های گروهی ترجیح داده می‌شوند. کار تیمی نیز مانند هر پدیده‌ دیگری دارای موانع متعددی است که با شناخت، می‌توان از ایجاد آن‌ها جلوگیری نمود.

۱ـ اعضای تیم به سختی به یکدیگر اعتماد می‌کنند

اعتماد اصلی‌ترین عامل جمع‌کننده افراد یک گروه است که موجب تشکیل تیمی منسجم و پایدار می‌گردد. بدون داشتن اعتماد، داشتن کار تیمی اثربخش و کارآمد هرگز امکان‌پذیر نیست. اگر اعتماد در بین اعضای تیم وجود داشته باشد پیامدهای مثبت بسیاری نیز به‌همراه خواهد داشت. افراد با اعتمادسازی می‌توانند ضعف یکدیگر را پوشش دهند و با آرامش‌خاطر برای دستیابی تیم به اهداف موردنظرش تلاش نمایند.

اما موضوعی که اینجا مطرح گردیده این است که اعتماد کردن چندان کار آسانی نیست. اعتماد کردن پروسه‌ای زمان‌بر است که در طول مدت‌زمان طولانی و با دیدن حسن نیت افراد به‌دست می‌آید. افراد هیچ‌گاه به‌راحتی نمی‌توانند در تجربه اولین کار تیمی ضعف‌های خود را با اعتماد به اعضای تیم در معرض دید قرار دهند. آن‌ها همیشه با نوعی سیاست از بیان مشکلات و ضعف‌های خودشان اجتناب می‌کنند. زیرا هراس دارند که با این کار ممکن است بهانه‌ای دست اعضای تیم بدهند و به‌طورمداوم تحت‌فشار قرار بگیرند. در تیم‌هایی که اعتماد وجود ندارد به‌طورطبیعی کارایی تیم پایین آمده و سبب خواهد شد که تحقق اهداف گروه طولانی‌تر گردد.

۲ـ عدم مسئولیت‌پذیری تمام اعضای تیم

یکی‌ دیگر از مهم‌ترین بخش‌های تشکیل تیم، مسئولیت‌پذیری است که بدون داشتن این ویژگی تشکیل تیم غیرممکن بوده و به نتیجه دلخواه نمی‌رسد. مسئولیت‌پذیر بودن از ویژگی‌های رفتاری کارمندان است که وقتی به‌صورت تیمی کار کنند این ویژگی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. در کار تیمی اثربخش وظایف در بین اعضای تیم تقسیم شده و هر یک از اعضا با قبول بخشی از مسئولیت در راستای تحقق اهداف تیم مشغول به‌کار می‌شوند.

این روند مانند حلقه‌های زنجیر به هم پیوسته شده و در این میان اگر کسی با عدم مسئولیت‌پذیری در انجام وظایف خود کوتاهی نماید، تیم در رسیدن به هدف اصلی دچار مشکل اساسی خواهد شد. بدین سبب بهتر است هنگام مواجهه با چنین مشکلی همه‌ی اعضا با شیوه‌های صحیح، فرد خاصی را وادار به پاسخ‌گویی در قبال مسئولیت‌های خودشان کنند. زیرا بدون حل این مشکل عملاً پیشرفت سازمان و حرکت رو به جلو در روند کاری تیم میسر نخواهد شد.

مطلب مرتبط: با این ۱۳ روش کارمندان خود را مسئولیت‌پذیر کنید

۳ـ بی‌توجهی نسبت به اهداف اصلی تیم

گاهاً در بین اعضای تیم دیده شده است که فردی هدف شخصی خود را نسبت به هدف اصلی تیم در اولویت قرار می‌دهد. این کار آثار زیان‌باری را برای گروه در پی خواهد داشت. چراکه کار تیمی اثربخش زمانی به جایگاه موفقیت می‌رسد که همه افراد هدف اصلی گروه را دنبال کنند و برای این هدف تمام توان خود را به‌کار بگیرند. این‌گونه مشکلات از فضایی که در تیم‌های کاری حاکم است، نشأت می‌گیرد.

مثلاً در تیم‌هایی که به امنیت شغلی اهمیت نمی‌دهند و پرداخت دستمزدها بین اعضای تیم به‌صورت اصولی و عادلانه انجام نمی‌گیرد، افراد سعی می‌کنند که بیشتر به‌دنبال منافع خود باشند. درحالی‌که در تیم‌های سالم و موفق اعضای تیم بر این باور هستند که دستیابی به هدف اصلی تیم سبب ترقی و پیشرفت تک‌تک اعضا خواهد شد. یا اگر تیم موفق شود این موفقیت به نفع تمام اعضای گروه است و اگر تیم شکست بخورد تمام اعضا در این شکست سهیم هستند. پس اصول کار تیمی اثربخش ایجاب می‌کند که همه افراد تیم به‌صورت همه جانبه برای اهداف تیم تلاش نمایند تا خودشان، هم‌تیمی‌هایشان و تیمشان همگی باهم بتوانند به موفقیت و ترقی دست یابند.

مطلب مرتبط: چرا در کار تیمی شکست می‌خوریم؟

۴ـ وجود اختلاف‌نظر و ایجاد نابرابری بین اعضای تیم

هرچقدر که کار کردن افراد به‌صورت تیمی مزایای فراوانی دارد، باید به این نکته نیز توجه کرد که اعضای تیم، افرادی دارای تفاوت‌های فردی در رفتار، ایده‌ها و نظرات و شخصیت هستند که این عامل سبب می‌شود هیچ‌وقت شناخت اعضای تیم از یکدیگر صددرصد کامل نباشد. با توجه به این نکته وجود اختلاف سلیقه‌ها در بین اعضای تیم اجتناب‌ناپذیر است. آشکار است که اگر این اختلاف‌نظرها داخل تیم مدیریت نشوند قطعاً امکان دارد کار به فروپاشی تیم بینجامد.

بدین سبب باید راهکارهایی برای حل این مشکل فراهم کرد و باید از کارهایی که باعث افزایش اختلافات می‌شوند دوری نمود. به‌عنوان مثال زمانی‌که وظایف تیم به‌صورت عادلانه میان اعضا تقسیم نشود سبب ایجاد اختلافات در بین اعضای تیم خواهد شد و ایجاد نارضایتی‌هایی را بین اعضا به‌دنبال خواهد داشت. بنابراین رهبر تیم باید برای داشتن کار تیمی اثربخش در تقسیم وظایف دقت بیشتری داشته باشد تا دچار چنین مشکلاتی نگردد.

به‌طورکلی برای مدیریت اختلافات درون تیمی باید هنگام تشکیل گروه قوانینی وضع شوند تا افراد بتوانند نظرات خود را به‌صورت قانونی ابراز نمایند. یا می‌توان فردی مطمئن و قابل‌اعتماد تمام اعضا را برای این‌گونه مواقع انتخاب کرد که اختلافات به‌وجود آمده کنار فرد مذکور حل‌و‌فصل شوند.

مطلب مرتبط: ۱۰ استراتژی کاربردی مهارت حل اختلاف در محیط کار

۵ـ ایجاد رقابت ناسالم

قبل از اینکه به پیامدهای رقابت اشاره کنیم باید بدانیم رقابت به دو صورت فردی و گروهی وجود دارد. در رقابت گروهی منافع همه اعضای تیم تأمین می‌شود و همه به‌صورت متحد و یکپارچه برای موفقیت همدیگر تلاش می‌نمایند که در نمونه‌های بزرگ‌تر رقابت گروهی می‌تواند موجب پیشرفت یک جامعه گردد. اما رقابت فردی که یکی از عوامل عقب‌ افتادگی کشورهای جهان سوم است و در آن فرد می‌کوشد به هر طریقی که شده از سایرین جلو بزند.

این رقابت از نوع ناسالم است و اگر در تیم‌ها مشاهده گردد قطعاً سبب دور شدن تیم از اهدافش می‌شود. رقابت گروهی انگیزه افراد یک تیم را افزایش می‌دهد. اما در مقابل رقابت فردی باعث می‌گردد که شخص بخشی از توان خود را صرف عقب نگه‌داشتن افراد کند که به هیچ‌وجه پیامدهای مثبتی به‌دنبال نخواهد داشت. پس برای داشتن کار تیمی اثربخش رقابت تیمی و گروهی می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. درحالی‌که رقابت فردی مانعی بزرگ مقابل تحقق اهداف تیمی است.

مطلب مرتبط: آیا ایجاد رقابت بین کارکنان سازمان را به موفقیت نزدیک می‌کند؟

سخن نهایی

قطعاً بدون داشتن روابط دوستانه و نزدیک هرگز نمی‌توانید پروژه خود را به‌بهترین شکل ممکن انجام دهید و مرتباً با همکارانتان دچار چالش خواهید شد. وجود اختلاف‌نظرها طبیعی است، اما باید یاد بگیرید که حتی باوجود این اختلافات هم با یکدیگر همکاری کنید و نظرات موافق و مخالف خود را با حفظ احترام به یکدیگر بیان نمایید. بدون شک کار تیمی اثربخش مزایا و معایب بسیاری دارد که باید آن‌ها را پیش از شروع پروژه کاری خود مورد ارزیابی و بررسی قرار داد.

به‌طورکلی، برای انجام کار تیمی باید صبر و حوصله کافی داشت و با سایر اعضای گروه ارتباط دوستانه برقرار نمایید و از تجربیات همدیگر نیز بهره ببرید. چراکه توسعه و تقویت مهارت‌های کار تیمی هم می‌تواند در حرفه فعلی و هم در زمان جستجوی فرصت‌های شغلی جدید به شما کمک نماید. درنتیجه برای ارزیابی مجموعه مهارت‌های فعلی خود و شناسایی مهارت‌هایی که نیاز به بهبود دارند بهتر است که زمان کافی بگذارید. زیرا با گذشت زمان و تمرین کافی، به‌خوبی می‌توانید به یک تیم‌ عالی که آرزوی هر سازمانی است تبدیل گردید.

دسته بندی : استخدامی و شغلی, کار تیمی

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست