چگونه همیشه با همه‌چیز موافق نباشیم؟

زندگی انتخاب بین دو مفهوم بله و خیر است. به برخی از درخواست­‌ها باید جواب بله داد، به برخی دیگر جواب خیر. مسلما نمی­‌توان به‌تمامی این انتظارات جواب بله داد و با همه‌چیز موافق بود. اما همین رفتار ساده نه گفتن، در اکثر مواقع به مسئله­‌ای دشوار تبدیل می‌­شود. اغلب افراد نمی­‌توانند در برابر خواسته­‌های دیگران مقاومت کرده و به آن­‌ها نه بگویند. غافل‌ازاینکه عدم وجود این مهارت، می‌­تواند برای آن‌­ها بسیار خطرناک بوده و عواقب بدی را به‌همراه داشته باشد. آمار جرم و جنایت در جامعه نیز بیانگر همین عواقب است. بنابراین نمی­‌توان به‌­راحتی از وجود ضعف در مهارت نه گفتن گذشت.

شما چطور؟ آیا شما از مهارت نه گفتن برخوردار هستید؟ آیا می­‌توانید بدون عذاب وجدان به خواسته­‌های دیگران جواب رد بدهید؟ چقدر جسارت و شجاعت برای نه گفتن دارید؟ رک و راست بگویید چقدر هنر نه گفتن دارید؟

اگر شما نیز در مهارت نه گفتن مشکل دارید، نگران نباشید. چراکه بیشتر افراد بنا به دلایل متعدد تربیتی، اجتماعی و فرهنگی به­‌راحتی نمی­‌توانند خواسته­‌های دیگران را رد کنند. بله متأسفانه نه گفتن راحت نیست آن‌هم زمانی که همه افراد تلاش می‌کنند تا مهارت بله گفتن را در شما تقویت کنند.

در همین راستا در تلاشیم تا در این مقاله به علت سختی نه گفتن بپردازیم و راهکارهای تقویت آن را بررسی کنیم. اگر شما نیز به دنبال رد خواسته­‌های غیرمعقول دیگران به روشی مسالمت‌آمیز هستید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.

مهارت نه گفتن چیست؟

رد مؤدبانه‌ی درخواست دیگران را مهارت نه گفتن می‌­نامند. البته اجرای این مهارت در دنیای واقعی به‌راحتی تعریف آن نیست. نه گفتن الزاما به معنای مخالفت با دیگران نیست. این یک حق طبیعی است که افراد برخی از درخواست­‌ها را پذیرفته و برخی دیگر را رد کنند. این یک فاجعه­‌ی بزرگ است که به‌اجبار تن به خواسته­‌های دیگران دهید. یادتان باشد، زمانی که مدام به فکر بله گفتن به دیگران هستید، درواقع به خودتان و احساستان نه می­‌گویید. در حقیقت شما قدم­‌به­‌قدم از رؤیاها و خواسته­‌های خود دور می­‌شوید تا رؤیاهای دیگران را محقق سازید.

چرا مهارت نه گفتن نداریم؟

مهارت نه گفتن نیز همانند بسیاری از مهارت­‌ها به زمان کودکی و نوع تربیت والدین بازمی­‌گردد. والدین به‌صورت غیرمنطقی از کودکان خود انتظار دارند تا تمامی خواسته­‌ها و امرونهی‌های آنان را قبول کنند. این‌چنین است که این کودکان در آینده دچار ضعف­‌های شخصیتی ازجمله عدم داشتن مهارت نه گفتن می­‌شوند.

از کودکی به ما آموخته­‌اند که در جواب درخواست­‌های دیگران مقاومت نکرده و آن­‌ها را قبول کنیم. متأسفانه این نوع از تربیت در کنار دو مفهوم تعارف و رودربایستی باعث شده تا اغلب افراد در کشورمان فاقد مهارت نه گفتن باشند.

مطلب مرتبط: ۵ راهکار طلایی برای ارتباط و مذاکره اثربخش با کودکان

در کنار عوامل تربیتی ذکر شده، عوامل دیگری که باعث عدم توانایی نه گفتن در افراد می‌شوند، به شرح زیر هستند:

۱ـ ترس از ناراحتی دیگران

مهم­‌ترین عامل قبول خواسته­‌های دیگران، ترس از ناراحت شدن آن‌هاست. اغلب افراد سعی می‌کنند تا همه را تحت هر شرایطی راضی نگه دارند، به همین جهت از ناراحتی آنان می­‌ترسند. وجود این ترس باعث می­‌شود تا همه­‌ی خواسته­‌های آنان را کورکورانه اجابت کنند تا مبادا از سوی دیگران طرد نشوند.

۲ـ عزت نفس پایین

کسانی که عزت­ نفس پایینی دارند معتقدند که نسبت به دیگران ارزش کمتری دارند. به همین دلیل خواسته­‌های خود را زیر پا گذاشته و درصدد قبول خواسته‌های دیگر افراد برمی‌­آیند. تنها راه غلبه بر این موضوع تقویت عزت ­نفس و احساس خود ارزشمندی است.

مطلب مرتبط: ۷ گام مؤثر برای افزایش عزت نفس

۳ـ فرار از عذاب وجدان

شاید تصور کنید که نه گفتن به درخواست‌های دیگران بی‌رحمانه است. آن­‌ها به کمک احتیاج دارند و شما پشت آنان را خالی می‌­کنید. این تصور باعث می‌­شود تا در افراد احساس عذاب وجدان شکل بگیرد. آن­‌ها بعد از هر جواب نه خود را بدترین فرد روی زمین می‌دانند. درحالی‌که این تصور اصلا درست نیست. به‌تمامی درخواست‌­ها نمی‌توان جواب بله داد چراکه اولویت اول زندگی هر فرد خواسته­‌ها و رؤیاهای خودش است و نه چیز دیگر.

۴ـ اصرار برای کمک به دیگران

کمک به دیگران باعث می­‌شود تا احساس رضایت در انسان ایجاد شود. متأسفانه بسیاری از افراد به علت تجربه همین احساس، تمام‌قد خودشان را در اختیار دیگران قرار می‌دهند و تابع خواسته­‌های آنان می‌شوند.

۵ـ جلب‌توجه، تأیید و تحسین دیگران

ازجمله مهم‌ترین دلایل فقدان مهارت نه گفتن در افراد این است که همه دوست دارند تا در مرکز توجه قرار بگیرند و از آنان تقدیر شود. متأسفانه گاهی این نیاز چنان در افراد قوت می­‌گیرد که تمام تلاش خود را برای برآورده کردن نیازهای دیگران به کار می‌­گیرند. تنها به علت اینکه پیش چشم سایرین فردی ارزشمند و خیرخواه به نظر آیند.

۶ـ از دست ندادن فرصت­‌ها

ممکن است برخی از افراد مهارت نه گفتن را در محیط‌های شغلی به کار نبرند. آن­‌ها می‌ترسند تا به رئیس خود نه بگویند. چراکه تصور می­‌کنند با این کار جایگاه شغلی خود را از دست می‌دهند. ترس از دست دادن فرصت­‌ها به آن­‌ها اجازه­‌ی نه گفتن نمی­‌دهد و تمامی درخواست­‌ها را بی‌چون‌وچرا قبول می­‌کنند.

مطلب مرتبط: راهکارهای طلایی برای داشتن یک مکالمه اثربخش با رئیستان

۷ـ اجتناب از به وجود آمدن درگیری و کدورت

درصدی از افراد نیز به علت ضعف شخصیتی و عدم وجود جرئت‌ورزی در دفاع از خود شجاعت رویارویی با بحث و درگیری را ندارند. آن­‌ها از هرگونه مخالفتی می­‌گریزند تا به درگیری ختم نشود. غافل‌ازاینکه با این کار خواسته­‌ها و امیال خود را زیر پا می­‌گذارند.

۱۰ راهکار ساده برای تقویت مهارت نه گفتن

یادگیری اینکه چگونه نه بگویید یک فرآیند همیشگی است. چراکه در هر برهه­‌ای از زندگی مسائل و چالش‌های مختلفی وجود دارند که باید آن‌­ها را رد کنید. گاهی باید در برابر خواسته­‌های دیگران قاطعانه بایستید و جواب منفی دهید و گاهی در برابر خواسته‌ها و امیال خودتان.

در وهله­‌ی اول شاید سخت به نظر برسد که چگونه می­‌توان به تقاضاها و وسوسه­‌های مختلف نه گفت. اما اگر بدانید مهارت نه گفتن چقدر مهم است و چه نقش کلیدی در موفقیت‌های آتی شما دارد، مصمم­‌تر برای یادگیری و تقویت این مهارت قدم برمی‌دارید.

خوشبختانه مهارت نه گفتن مانند بسیاری از مهارت­‌ها اکتسابی است. یعنی به‌صورت ژنتیکی منتقل نمی‌­شود و می‌­توان با آموزش و تمرین به آن دست یافت. به کار­ بردن نکات طلایی زیر می‌تواند یاریگر شما در این راه باشد:

۱ـ اول از همه خودتان و خواسته‌هایتان را بشناسید

اولین قدم در کسب مهارت نه گفتن، شناخت اهداف، رؤیاها و آرزوهایتان است. در اصل شما باید به­‌خوبی خودتان را بشناسید تا راحت‌تر تصمیم بگیرید که چه چیزی شما را خوشحال کرده و به سمت هدفتان سوق می­‌دهد. هرچه شناخت بیشتری از خود داشته باشید، مطمئن‌تر بله یا نه می­‌گویید. پیشنهاد می‌کنیم برای شناخت خودتان از اینجا شروع کنید.

۲ـ بپذیرید که نمی­‌توانید همه را نسبت به خودتان راضی نگه دارید

قطعا نمی‌توان به میل همه‌­ی افراد رفتار کرد و آن­‌ها را از خود راضی نگه داشت. با بله گفتن به تمام خواسته‌های دیگران، دیگر هیچ‌ وقت و انرژی برای خودتان باقی نمی‌ماند. پس کی باید برای خودتان زندگی کنید و به خواسته‌هایتان برسید؟ می­‌توانید به‌راحتی از شر این شرایط بد خلاص شوید. تنها باید به درخواست‌­های غیرمنطقی یک نه قاطع بگویید.

۳ـ عواقب احتمالی جواب بله را در نظر بگیرید

قبل از قبول درخواست‌های دیگران به این نکته توجه داشته باشید که با قبول این درخواست چه اتفاقی می‌­افتد؟ چه چیزی به دست می‌­آورید؟ چه چیزهایی را از دست می‌­دهید؟ این پرسش‌­ها به شما کمک می­‌کند تا با چشمی باز درخواستی را قبول یا رد کنید.

۴ـ طفره نروید و به‌سرعت به سراغ اصل مطلب بروید

باور کنید که لازم نیست برای هر بار پاسخ منفی دادن طفره بروید و آسمان ریسمان ببافید. خیلی کوتاه و مختصر توضیح داده و جواب نه بدهید. گفتن ببخشید، الان زمان مناسبی برای من نیست یا این کار از توان من خارج است کفایت می‌کند. لزومی ندارد مسائل کاری یا خانوادگی خود را با جزئیات دقیق باز کنید.

۵ـ رعایت ادب را فراموش نکنید

یکی از عواملی که باعث می­‌شود مهارت نه گفتن در افراد تضعیف شود، تصور بی‌­احترامی کردن با گفتن جواب نه است. درحالی‌که رد یک درخواست به معنای بی‌­احترامی یا بی‌­ادبی به طرف مقابل نیست. تنها کافی است در پاسخی که می­‌دهید ادب را رعایت کنید و برای طرف دیگر ارزش و احترام قائل شوید.

۶ـ گزینه‌های دیگری نیز در چنته داشته باشید

اگر قصد دارید درخواست فردی را رد کنید اما برایتان سخت است، می­‌توانید گزینه­‌های دیگری را پیشنهاد دهید و به او در حل مسئله هم‌فکری دهید. این کار حسن نیت شما را نشان داده و احساس بهتری را برایتان به ارمغان می‌­آورد. اما بازهم یادآور می­‌شوم که شما مسئولیتی در قبال اجابت درخواست‌های دیگران ندارید و می‌­توانید به‌راحتی درخواستشان را رد کنید.

۷ـ با آرامش صحبت کنید

سعی کنید با آرامش، محکم و قاطع صحبت کنید. اگر در صدایتان ناراحتی یا تردید نمایان باشد، نقطه‌ضعفتان را آشکار می­‌کنید و این اجازه را به طرف مقابل می‌­دهید تا شما را استثمار کند. صحبت کردن همراه با آرامش منجر می‌شود تا تصویر فردی منطقی و بالغ از شما به نمایش گذاشته شود که موشکافانه و با درایت هر پیشنهادی را مورد بررسی قرار می‌دهد و هیچ ابایی از نه گفتن ندارد.

۸ـ برای نه گفتن وقت نخرید

شاید بدترین رفتاری که می‌­توانید در برابر رد درخواست­‌های دیگران نشان دهید، بلاتکلیف نگه‌داشتن آنان باشد. اینکه مخاطب خود را بین زمین و هوا نگه دارید اصلا کار درستی نیست. اگر نمی‌­توانید درخواستی را قبول کنید، محترمانه به آن فرد بگویید. لازم نیست زمان بخرید و او را منتظر نگه دارید تا متوجه منظور شما شود.

۹ـ داشتن زبان بدن مناسب رکن مهم تقویت مهارت نه گفتن است 

اگر می‌خواهید قاطع به نظر برسید و محکم جواب نه خود را بیان کنید، زبان بدن را فراموش نکنید. شما باید سرتان را بالا بگیرید و بازوان خود را در کنار بدنتان قرار دهید. وجود ارتباط چشمی نیز به شما کمک می­‌کند تا تصمیمات خود را با قاطعیت بیشتری عنوان کنید.

۱۰ـ راحت‌ترین روش برای نه گفتن را انتخاب کنید

روش­‌های مختلفی برای بیان جواب رد وجود دارد. شما باید راحت­‌ترین روش را برای انتقال پیام خود پیدا کنید. مثلا ممکن است رودر­رو نتوانید جواب منفی خود را بیان کنید. می‌توانید از طریق ارسال پیامک یا ایمیل این جواب را به دیگران منتقل کنید. مهم این است که برای تقویت مهارت نه گفتن در خودتان از هر روشی که برایتان راحت‌تر است قدمی بردارید.

سخن آخر

اینکه درخواست­‌های دیگران را رد کنید یا بپذیرید به میزان توانمندی و مهارت نه گفتن شما بستگی دارد. اگر نمی‌خواهید درخواستی را قبول کنید حتما به آن جواب نه بدهید و برای خودتان ارزش قائل شوید. فراموش نکنید که با هر نه به دیگران، به خودتان بله گفته‌اید. امیدواریم با به‌کارگیری روش‌های یاد شده در این مقاله، این مهارت حیاتی را در خود تقویت کنید تا با جنبه‌ای نو از شخصیتتان آشنا شوید و با اعتمادبه‌نفس بیشتری برای رد کردن یا قبول هر پیشنهادی تصمیم‌گیری کنید.

دسته بندی : توسعه فردی و یادگیری

مطالب مرتبط

عضویت در خبرنامه

برای عضویت در خبرنامه ایمیل خود را وارد کنید.

مطالب پیشنهادی

آزمون‌های مرتبط با این پست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست